คู่มือการดูแลสนามหญ้า
เขียนเรื่องวิธีการเลือกซื้อเครื่องตัดหญ้าไปแล้ว พอกลับมาคิดอีกที ดูเหมือนยังขาดอะไรบางอย่างไป คิดไปคิดมาก็พบว่า ยังไม่ได้แนะนำวิธีการดูแลสนามหญ้าเลย ลำพังมีแต่เครื่องตัดหญ้า จะให้เอาแต่ตัดหญ้าตะพึดตะพือใช่ว่าสนามหญ้าจะสวยสดงดงามอย่างที่ใจอยากให้เป็นเสียเมื่อไหร่ ก็เลยตัดสินใจเขียนเรื่องเกี่ยวกับสนามหญ้าต่ออีกสักตอน
คำถามยอดฮิตที่ได้ยินบ่อยจากบรรดาพ่อบ้านแม่บ้านมือใหม่ที่เพิ่งมีสนามหญ้าหน้าบ้านเป็นของตัวเองก็คือ “จะดูแลสนามหญ้าอย่างไร?”
บางคนโอดครวญขยายความมาว่า ตั้งแต่ย้ายเข้าบ้านใหม่ไม่ทันครบปีว่า สนามหญ้าที่บ้านเดือนแรก ๆ ก็เขียวดีอยู่หรอก แต่ต่อมาไม่กี่มากน้อยหญ้าในสนามก็เริ่มเหลือง ทำให้เกิดปริวิตกว่าหญ้าในสนามที่อุตส่าห์ลงทุนไปจ้างเขามาปูด้วยเงินจำนวนไม่น้อยจะตายเสียหมด จะเป็นการขาดทุนครั้งมโหราฬแล้วละหรือ?
ก่อนจะเข้าสู่ปัญหานี้ อยากแนะนำให้รู้จักที่มาของหญ้าที่เราเอามาใช้ปูสนามกันก่อน เผื่อบางคนอาจจะยังไม่รู้ และอาจทำให้หลายคนเข้าใจปัญหาที่เผชิญอยู่ดีขึ้นบ้าง
อันว่าหญ้าที่เราเห็นเป็นแผ่น ๆ ที่ผู้รับเหมาปูหญ้าจัดสวนอามาปูไว้ในสนามบ้านเรานั้น ร้อยทั้งร้อยมาจากนาหญ้าหรือไร่หญ้า แต่เดิมนาหญ้ามีอยู่มากแถบมีนบุรี หนอกจอก ลาดกระบัง (แต่เดี๋ยวนี้เริ่มขยับห่างออกไปถึงปทุมธานีและจังหวัดอื่นรอบกรุงเทพฯ) ชาวบ้านส่วนใหญ่ที่ยึดอาชีพทำนาหญ้าเป็นชาวไทยมุสลิมที่มาตั้งรกรากถิ่นฐานอยู่บริเวณนี้ตั้งแต่สมัยกรุงรัตนโกสินธ์ตอนต้น เหตุที่ชาวบ้านละแวกนี้ยึดอาชีพทำนาหญ้า เพราะในยุคหนึ่ง เจ้านายและขุนนางชั้นผู้ใหญ่นิยมทำสนามหญ้าไว้ในของตนเองตามแบบฝรั่ง แต่หาหญ้ามาปูสนามไม่ได้ จึงเกณฑ์ให้ชาวบ้านละแวกดังกล่าวปลูกหญ้ามาถวาย เมื่อสั่งสมประสบการณ์จากรุ่นสู่รุ่นเป็นเวลาหลายสิบปีเข้า ชาวบ้านแถบนั้นจึงยึดการปลูกหญ้าแทนการทำนาเป็นอาชีพหาเลี้ยงครอบครัวเสียเลย
อยากเล่าถึงขั้นตอนการทำนาหญ้าสักนิด เพราะคิดว่าน่าสนใจไม่น้อย
ในอาณาบริเวณที่เราเรียกว่า “นาหญ้า” นั้น ชาวบ้านจะอัดพื้นดินข้างล่างจนแน่นแข็ง อาจจะใช้ดินลูกรังถมแล้วบดอัดจนแน่นคล้ายลานคอนกรีต บริเวณโดยรอบนาหญ้า จะขุดเป็นคูคลองเล็ก ๆ สำหรับชักน้ำเข้ามารดหญ้า
เมื่อถึงเวลาจะทำนา ชาวนาจะใช้เครื่องสูบน้ำสูบเอาดินเลนจากท้องคลองฉีดพ่นให้ทั่วผืนนา เรียกว่าการฉีดเลน และเผอิญเหลือเกินว่าดินเลนใต้คูคลองบริเวณนี้มีอินทรีย์สารอุดมสมบูรณ์ เป็นอาหารชั้นเลิศของหญ้าอย่างพอเหมาะพอดี เมื่อฉีดเลนจนได้ชั้นดินเลนเพียงพอแล้ว ก็ถึงกระบวนการดำหญ้า กล่าวคือ ใช้หญ้าที่มีอยู่ ไม่ว่าหญ้านวลน้อย หญ้าญี่ปุ่น หรือหญ้ามาเลย์ ตัดออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ขนาดสัก 5 ซ.ม. แปะลงบนดินเลนในนาหญ้า ให้ห่างกันราวสักหนึ่งฟุต พอดำเสร็จก็ใช้ลูกกลิ้งเหล็กกลิ้งบดทับให้หญ้าติดแน่นกับดินเลน จากนั้นก็ทดน้ำเข้านา เร่งปุ๋ยให้หญ้าแตกกอเร็วจนเต็มพื้นที่ ระหว่างนั้นต้องให้น้ำและตัดหญ้าส่วนที่ยาวเกินไปออกเสียบ้าง เรียกว่าทำทุกวิถีทางเพื่อเร่งการเจริญเติบโตของหญ้าให้เร็วที่สุด
เมื่อหญ้าแตกเต็มพื้นที่ ก็ใช้มีดคม ๆ ที่ดัดแปลงจากใบเลื่อยตัดเหล็กตัดหญ้าออกเป็นแผ่น ๆ แผ่นละครึ่งตารางเมตร แล้วใช้เครื่องมือที่ทำขึ้นเฉพาะแซะหญ้าออกจำหน่าย
ที่เล่ามาค่อนข้างละเอียดเช่นนี้ ก็เพื่อให้เห็นว่า หญ้าแต่ละแผ่นมีที่มาอย่างไร นาหญ้าเขาเร่งปุ๋ยเร่งน้ำกันอย่างไร หญ้าที่มาปูสนามหน้าบ้านของเราจึงเขียวขจีอย่างที่เห็นกันในวันแรก ๆ ที่เพิ่งปูหญ้าเสร็จ
คราวนี้กลับมาที่คำถามข้างต้นดีกว่า หญ้าในสนามหน้าบ้านเริ่มเหลืองหลังจากปูไปได้ไม่ถึงเดือน มันจะตายไหม? จะแก้ไขอย่างไร?
ก่อนจะตอบ ต้องถามกลับไปว่า ได้รดน้ำสนามหญ้าให้ชุ่มอย่างน้อยวันละสองครั้งหรือไม่? ถ้ารดแล้วหญ้ายังเหลืองเฉาอยู่อีก ก็สบายใจได้ครับ รดน้ำให้ชุ่มต่อไปอีกสักพัก หญ้าก็จะฟื้นตัว
โดยทั่วไปเรามักปูสนามด้วยหญ้านวลน้อย เพราะราคาถูกกว่าหญ้าชนิดอื่น และหญ้านวลน้อยเป็นพันธุ์หญ้าพื้นเมืองของไทย ทนทานต่อภูมิอากาศบ้านเราได้ดีที่สุด แต่สาเหตุที่หญ้าเหลืองเฉาเหมือนหญ้าจะตายหลังจากปูไปได้สักพัก ก็เพราะหญ้ายังปรับตัวไม่ทันจากที่เดิมเคยอยู่ในนาหญ้า มีน้ำเลี้ยงชุ่มฉ่ำ มีการให้ปุ๋ยและสารอาหารอย่างล้นเหลือ เมื่อปุบปับต้องมาอยู่ในสนามหน้าบ้าน ถึงจะรดน้ำชุ่มอย่างไรก็ไม่มีทางเทียบได้กับในนาหญ้า อีกทั้งรากของหญ้าที่เพิ่งปูก็ยังไม่ทันแทงลงดินในสนาม ทำให้หญ้าเหลืองเฉาอย่างที่เราเห็น
รดน้ำต่อไปครับ เพราะช่วงแรกนี้สำคัญมาก ให้เวลาหญ้าเขาได้ปรับตัวกับบ้านใหม่สักพัก ให้รากของเขาแทงลงดินและหาเลี้ยงลำต้นได้สักหน่อย คราวนี้แหละ เขาจะแตกใบอ่อนเขียวขจีจนตามตัดกันไม่ทันเชียวละ
ต่อปัญหาข้อนี้จึงแนะนำว่า สนามหญ้าใหม่ ๆ อย่าเสียดายน้ำ ให้ขยันรดน้ำสนามให้ชุ่มอย่างน้อยวันละสองครั้ง ถ้าเป็นไปได้อาจรดน้ำถึงวันละ 3-4 ครั้งยิ่งดี อย่าไปสับสนกับการรดน้ำต้นไม้ที่เคยได้ยินมาว่า ไม่ควรรดน้ำตอนเที่ยง ๆ เพราะจะทำให้ต้นไม้สะบัดร้อนสะบัดหนาวตาย หญ้าในสนามไม่ใช่ต้นไม้ครับ ปลูกใหม่ ๆ น้ำต้องมาก และก็อย่าเพิ่งใจร้อนให้ปุ๋ยชนิดใด ๆ แก่หญ้าในสนามในช่วงนี้ เพื่อให้เขาปรับตัวให้ได้เสียก่อนอย่างน้อยสัก 2- 3 เดือน ต่อจากนั้นก็ค่อยเพลาการรดน้ำเหลือวันละครั้งหรือสองครั้งและค่อยเริ่มให้ปุ๋ย
สนามหญ้าที่เพิ่งทำเสร็จไม่เรียบ มีแอ่งบ้าง ดินทรุดเป็นหลุมบ้าง จะทำอย่างไร?
แก้ไขไม่ยากครับ เตรียมซื้อทรายไว้สักถุง ทรายหยาบแบบใช้ในการก่อสร้างนั่นแหละ พร้อมกับปุ๋ยเทศบาลหรือที่เรียกว่า ปุ๋ยกทม. ถ้าหาไม่ได้ก็ใช้ปุ๋ยหมักทั่วไปสักสองสามถุง ไม่แนะนำให้ใช้ปุ๋ยคอกที่ทำจากขี้วัวขี้ควาย เพราะเจออยู่บ่อย ๆ ที่ในปุ๋ยคอกจะมีเมล็ดหญ้าชนิดอื่น ๆ เมื่อใส่ลงในสนามหญ้า ปรากฎว่ามีหญ้าแปลกประหลาดงอกแทรกขึ้นมา ต้องตามถอนตามทำลายในภายหลัง
เมื่อพบว่าสนามหญ้าบริเวณใด ดินทรุดตัวจนเป็นแอ่ง หรือเป็นหลุม ให้ใช้ทรายผสมกับปุ๋ยสัดส่วนอย่างละครึ่งถมบริเวณนั้นแล้วบดอัดด้วยลูกกลิ้ง หรือตบด้วยด้ามจอบให้แน่น แรก ๆ จะดูไม่สวย เพราะเหมือนสนามหญ้าเป็นรอยด่าง แต่พอรดน้ำให้ชุ่มฉ่ำไปสักพัก หญ้างอกข้ามาคลุมจนหมดก็จะได้สนามหญ้าที่สวยเหมือนเดิมแล้วครับ
พูดถึงความราบเรียบของสนามอีกนิด ถ้าสังเกตให้ดี ตอนที่จ้างเขามาปูหญ้า คนที่มาปูหญ้าจะมีลูกกลิ้งเหล็กขนาดใหญ่มาด้วย พอปูหญ้าเสร็จ เขาจะใช้ลูกกลิ้งเหล็กที่มีน้ำหนักมาก ๆ กลิ้งบดทับสนามหญ้าให้แน่นและราบเรียบ แต่จะอย่างไรก็ตาม โอกาสที่สนามจะไม่ราบเรียบเนื่องจากถูกน้ำฝนหรือน้ำที่รดสนามกัดเซาะ หรือเพราะดินที่อยู่ด้านล่างทรุดตัวในภายหลังก็มักเกิดขึ้นได้เสมอ
ถ้าไม่คิดอะไรมาก ก็แนะนำให้รอครับ รอไปสักปีครึ่งปี ดินในสนามจะมีการปรับสมดุลย์ของเขาเอง ไม่นานก็ราบเรียบอย่างที่เราอยากให้เป็น แต่ถ้าใจร้อน อยากให้เรียบเร็ว ๆ ก็คงต้องลงทุนหน่อย คือต้องซื้อหา หรือหยิบยืมลูกกลิ้งเหล็กแบบที่กล่าวถึงข้างต้นมาไว้ใช้งานสักอันหนึ่ง ก่อนใช้ก็รดน้ำสนามหญ้าให้ชุ่ม แล้วกลิ้งลูกกลิ้งทับไปทับมาเหมือนรถบดถนนสร้างถนนนั่นแหละครับ ลูกกลิ้งที่ว่า อาจดัดแปลงหล่อขึ้นใช้เอง โดยใช้ท่อคอนกรีตเส้นผ่าศูนย์กลางสัก 6 นิ้ว ใช้ท่อเหล็กหรือท่อ PVC ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 1 นิ้วเป็นแกนกลาง แล้วผสมคอนกรีตเทกรอกเข้าไป ให้ร้านที่รับจ้างอ๊อกเหล็กอ๊อกแกนและมือจับให้ ลูกกลิ้งประดิษฐ์เองแบบนี้ก็ใช้งานได้ดีเหมือนของมืออาชีพเช่นกัน คนรักสนามหญ้าส่วนใหญ่จะมีลูกกลิ้งชนิดนี้ติดบ้านไว้เสมอ แต่ถ้าหาไม่ได้ หรือไม่อยากทำให้วุ่นวาย ก็รดน้ำให้ชุ่มจนแฉะ แล้วยอมเลอะเทอะหน่อย ใช้ด้ามจอบตบอัดพื้นสนามให้เรียบ ก็พอจะแก้ไขปัญหาได้เช่นกัน
การให้ปุ๋ยสนามหญ้า
หญ้าก็เหมือนต้นไม้อื่น ๆ คือต้องการแร่ธาตุในดิน แต่ดินที่ใช้ถมที่สร้างบ้านสมัยนี้ ส่วนใหญ่เป็นดินใต้บาดาล ได้มาจากบ่อดินที่ขุดเสียลึกท่วมหัวท่วมหู สารอาหารที่จำเป็นต่อหญ้าและต้นไม้อื่น ๆ ก็พลอยน้อยไปด้วย จึงจะเห็นว่า ตอนที่จ้างเขามาปูหญ้า คนปูหญ้าส่วนใหญ่มักจะเอาปุ๋ยเทศบาล หรือปุ๋ยคอกปุ๋ยหมักโรยหน้าเสียก่อน แต่เมื่อหญ้าดูดกินอาหารจากปุ๋ยที่โรยหน้าไว้จนหมดแล้ว คราวนี้ก็เป็นหน้าที่ของเราที่จะต้องเติมปุ๋ยให้กับดินเสียที
ก็อีกนั่นแหละ แนะนำให้ใช้ปุ๋ยเทศบาลหรือปุ๋ยกทม. ถ้าหาไม่ได้ค่อยใช้ปุ๋ยหมัก (ส่วนปุ๋ยคอกหลีกเลี่ยงได้ก็หลีกเลี่ยงเถอะครับ ด้วยเหตุผลที่ว่ามาแล้ว) และถ้าขยัน อาจใช้น้ำหมักชีวภาพผสมน้ำในอัตราส่วนที่กำหนดไว้ข้างขวดรด หรือฉีดพ่นให้ทั่วสนามก็จะยิ่งดี เพราะจะช่วยปรับความสมดุลย์ของจุลินทรีย์ในดินได้อีกทางหนึ่ง ใส่ปุ๋ยชนิดใดชนิดหนึ่งที่ว่ามาเดือนละครั้งก็พอครับ ใช้มากเปลืองทั้งแรงทั้งเงิน
การใช้ปุ๋ยวิทยาศาสตร์ควรเป็นตัวเลือกท้าย ๆ เพราะนอกจากสิ้นเปลืองแล้ว ยังมีผลข้างเคียงต่อดินในระยะยาวด้วย คือทำให้ดินกระด้าง แต่ถ้าอยากใช้เพราะเห็นผลทันใจวัยรุ่น ก็อาจใช้ปุ๋ยสูตร 46-0-0 หรือที่เรียกว่าปุ๋ยยูเรีย ลักษณะเป็นเม็ดสีขาวขุ่น ๆ คล้ายเม็ดสาคูหว่านให้ทั่วสนาม แล้วรดน้ำตามให้ชุ่ม หรืออาจใช้สลับกับปุ๋ยสูตรเสมอ เช่น 16-16-16 หรือ 15-15-15 ที่หาซื้อได้ตามร้านต้นไม้หรือจำหน่ายวัสดุทางการเกษตรทั่วไป หว่านบาง ๆ ให้ทั่วสนามก็ได้เช่นกัน แต่ไม่ควรใช้เกินปีละสองครั้ง จะทำให้ดินแข็งและกระด้าง
การดูแลรักษาสนามหญ้าประการต่อมาถัดจากการใส่ปุ๋ยก็คือ การเติมดินให้กับสนามหญ้าครับ
พูดแค่นี้หลายคนอาจงง เพราะตั้งแต่ทำสนามหญ้ามาเป็นสิบปี บางคนอาจไม่เคยเติมดินเลย สำหรับคนที่ไม่พิถีพิถันกับความงดงามของสนามหญ้ามากนัก อาจจะผ่านเลยข้อนี้ไปก็ได้ แต่ถ้าต้องการสนามหญ้าที่สวยงาม น่าดูน่านั่งเล่น การเติมดินให้แก่สนามนับเป็นวิธีการดูแลสนามหญ้าที่จำเป็นอีกประการหนึ่ง
ทุกครั้งที่เราตัดหญ้า เรามักเอาเศษหญ้าใส่เข่ง ใส่ถุงทิ้งไปครั้งละไม่น้อย เศษหญ้าที่เราทิ้งทำลายออกไปนั่นถามว่ามาจากไหน? ก็ต้องตอบว่ามาจากดินที่อยู่ในสนามบ้านเรานั่นเอง ดังนั้น จึงเป็นเหตุผลของการเติมดินให้แก่สนาม
ถ้าไม่พิถีพิถันอะไรมาก ก็เอาดินร่วน หรือง่ายที่สุดคือดินถุงที่มีขายอยู่ทั่วไปนั่นแหละ หว่านได้เลย หว่านให้ทั่วสนาม แล้วรดน้ำตาม วิธีนี้ในช่วงสองสามอาทิตย์แรกสนามหญ้าอาจดูสกปรกด้วยเศษดินสีดำ ๆ ที่ยังอาจติดอยู่ตามลำต้นและใบของหญ้า แต่สักพักเมื่อโดนน้ำที่รด หรือโดนฝนชะ ก็จะค่อย ๆ ละลายลงไปเอง บางคนอาจถือโอกาสนี้ ผสมปุ๋ยกทม. หรือปุ๋ยหมักหว่นไปพร้อมกับดินด้วย เป็นการให้ทั้งดินทั้งปุ๋ย
ปริมาณการใช้ดินก็ไม่ต้องมากครับ สนามหญ้าขนาด 100 ตารางเมตร ใช้ดินสัก 3-4 ถุงก็พอ หว่านบาง ๆ อย่าให้หนามาก เอาแค่พอทดแทนดินที่หายไปในแต่ละปีก็พอครับ
การตัดหญ้า
การตัดหญ้าดูแล้วไม่น่ามีปัญหา มีเครื่องก็ตัดไป หญ้ายาวก็ตัดให้สั้น
คิดอย่างนั้นก็ถูกครับ แต่หลายคนอาจเจอปัญหาว่า ทำไมตัดหญ้าเสร็จใหม่ ๆ สนามหญ้าจะกลายเป็นสีเหลืองหรือน้ำตาล ไม่เขียวสบายตาเหมือนก่อนตัด หรือตัดหญ้ายากมาก หญ้าเหนียวตัดลำบาก จนเข็นเครื่องตัดหญาแทบไม่ไหว เราจะมาดูว่าตัดหญ้าอย่างไรจึงจะถูกต้อง
ตัดหญ้าบ่อยแค่ไหนถึงจะดี?
ตอบได้เลยว่ายิ่งบ่อยยิ่งดี สนามหญ้าที่ตัดบ่อยสนามจะเขียวขจี เพราะหญ้าแตกใบอ่อนอยู่เรื่อย ๆ คือหญ้าจะเจริญเติบโตออกด้านข้างแทนด้านสูง หญ้าจะแน่นแต่ไม่ยาว แต่ในความเป็นจริงคงไม่มีใครที่ไหนจะขยันตัดหญ้าได้ทุก 3 วัน ดังนั้น จึงอาจพูดได้เป็นแนวทางกว้าง ๆ ว่า ควรตัดทุกอาทิตย์ หรืออย่างน้อยที่สุดทุกสองอาทิตย์ ไม่ควรเว้นระยะห่างเกินนี้
การทิ้งช่วงการตัดหญ้านานเกินไป อย่างเช่นเดือนละครั้ง เมื่อตัดแล้วสนามหญ้าจะกระดำกระด่างไม่เขียวขจี มองแล้วไม่สบายตา เพราะหญ้าที่ยาวเกินไป เมื่อถูกตัดส่วนที่เป็นใบอ่อนสีเขียว ๆ ไปแล้ว จะเหลือแต่กิ่งก้านสีน้ำตาล เมื่อมองโดยรวมจึงเห็นสนามเป็นสีเหลืองหรือสีน้ำตาลเป็นหย่อมๆ ไม่เจริญหูเจริญตา
แต่ที่ว่าตัดเดือนละสองครั้งก็มีข้อยกเว้นเหมือนกัน ในหน้าฝน ฝนตกชุก หญ้างามอย่างรวดเร็ว อาจจะต้องเพิ่มความถี่ในการตัดหญ้าให้มากขึ้นเป็นทุกอาทิตย์
ในหน้าแล้ง แม้ฝนจะไม่ตกเป็นเวลาหลายอาทิตย์ติดต่อกัน ทำให้เราต้องรดน้ำหญ้าทุกวันเหมือนเดิม หญ้าจึงแตกใบอ่อนอยู่เรื่อย ๆ จะเว้นช่วงเกินสองอาทิตย์จึงไม่เหมาะอีกเช่นกัน
ว่ากันว่าคนมีสนามหญ้าอยู่ในบ้าน จึงเหมือนคนมีกรรมสถานหนึ่ง คือจะทิ้งสนามไปไหนได้ไม่นานก็ต้องกลับมาตัดหญ้า ไม่งั้นหญ้าในสนามจะรกเรื้อ เป็นที่อยู่อาศัยของอสรพิษนานาชนิดได้ไม่ยาก และกรรมนี้ จะยังคงสนองเจ้าของบ้านอยู่ตราบเท่าที่ยังรักจะมีสนามหญ้าเขียว ๆ ประดับบ้านอยู่ แต่เมื่อได้ชดใช้กรรมนี้ด้วยการตัดแต่งหญ้าอย่างสม่ำเสมอแล้วก็ทำให้คนจำพวกนี้มีสนามนุ่ม ๆ ไว้นั่งพักผ่อนกับลูกกับเมียในเวลาว่าง มีสนามเขียว ๆ ไว้ทอดสายตายามคิดคำนึงอย่างสบายใจ ฯลฯ ส่วนตัวผมคิดว่าคุ้มอยู่นะ
วิธีการตัดหญ้า
ในที่นี้ขอพูดถึงเฉพาะคนที่ใช้เครื่องตัดหญ้าเท่านั้น ส่วนที่ใช้กรรไกรตัดหญ้าขอยกไว้ในฐานะบุคคลผู้มีความเพียรเป็นเลิศอันไม่สมควรพาดพิงก้าวล่วงด้วยประการใด ๆ
บางคนเคยตัดหญ้าอยู่บ่อย ๆ อ่านถึงตรงนี้อาจแย้งว่า ไม่เห็นยาก ติดเครื่องได้ก็ลุยเลย ไม่เห็นจะต้องมาพูดพล่ามให้วุ่นวาย
ช้าก่อนครับ ก่อนตัดหญ้ายังมีอย่างน้อยสองสามอย่างที่น่ากระทำก่อน
1. เดินสำรวจสนามให้รอบ ดูว่ามีเศษอิฐเศษหินหลงมาอยู่ในสนามหญ้าของเราหรือไม่ อาจจะมาจากเด็กซน ๆ ข้างบ้านปาเข้ามา หรือจากการแตกบิ่นของพื้นผิวของบ้าน ฯลฯ ถ้าเจอก็เก็บออกให้หมด เพราะเศษหินเศษปูนที่ว่า เป็นตัวบ่อนทำลายใบมีดตัดหญ้าได้อย่างชะงัด
2. ตัดแต่งไม้พุ่มต่าง ๆ ในบริเวณบ้านให้เสร็จสิ้นก่อนตัดหญ้าเสมอ เก็บกวาดกิ่งใหญ่ ๆ ออกให้หมด ส่วนเศษใบเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ตกอยู่ในสนามหญ้า เอาไว้พอเครื่องตัดหญ้าตัดผ่าน เครื่องที่มีกล่องเก็บหญ้าอยู่ด้วยจะดูดเก็บเศษใบไม้เหล่านี้ไปได้เป็นส่วนใหญ่ เป็นการผ่อนแรงไปได้อีกไม่น้อย ช่วยให้ไม่ต้องทำงานซ้ำซ้อน
เวลาที่เหมาะสำหรับการตัดหญ้าอย่างยิ่งคือเวลาบ่าย สักประมาณบ่ายสามโมง เนื่องเพราะเป็นเวลาที่ใบหญ้าถูกแดดจนน้ำค้างแห้งดีแล้ว ใบหญ้าที่ยังชื้นจะตัดยากกว่าใบหญ้าที่แห้ง และเมื่อตัดเสร็จประมาณ 5-6 โมงเย็น ก็พอดิบพอดีกับเวลาเย็นย่ำ พระอาทิตย์ตกดิน อีกสักพักน้ำค้างก็จะเริ่มลงช่วยให้หญ้าที่ช้ำเพราะเพิ่งถูกตัดฟื้นตัวได้เร็ว
แต่ก็อีกนั่นแหละ พ่อบ้านแม่บ้านยุคนี้ เวลาเป็นของหายากเสียยิ่งกว่าทองคำ บ่ายวันเสาร์อาทิตย์อย่างนี้ ใครก็อยากนอนเอกเขนกอยู่กับบ้านให้หนำใจ ใครจะขยันตัดหญ้าตอนบ่าย ๆ
ก็เลยอนุโลมว่า ตัดหญ้าได้ตามแต่จะสะดวก สะดวก ตอนสาย ๆ ว่าง ๆ ก็ตัดไปเลย หญ้าอาจเหนียวสักนิดก็ทนเอาหน่อย บ่าย ๆ จะได้นั่ง ๆ นอน ๆ ฟังเพลง หรือชวนเพื่อนมาตั้งวงถองกันที่สนามหญ้า ขอแต่ให้ได้ตัดสักเดือนละสองครั้งก็พอแล้ว
ครั้นพอได้ฤกษ์ลงมีด ก็อย่าลืมเช็คความพร้อมของเครื่องเสียก่อน ถ้าเป็นเครื่องใช้น้ำมัน ก็เปิดฝาถังน้ำมันดูว่ามีน้ำมันเหลือพอตัดหญ้าทั้งสนามหรือไม่ ถ้าไม่มีก็รีบไปซื้อมาเตรียมไว้ก่อน เพราะขณะตัด ๆ อยู่แล้วน้ำมันหมด อาจเกิดอาการอารมณ์ค้าง ขัดใจจนไม่อยากตัดต่อ ทิ้งให้ค้างเติ่งอยู่แค่ครึ่งสนามเสียอย่างนั้น
อีกอย่างควรเช็คดูความคมของใบมีดตัดหญ้าเสียหน่อย ปกติ ถ้าหญ้าไม่ยาวมาก และเครื่องตัดแรงดีพอสมควร ใบมีดจะทื่อไปสักนิดก็ไม่เป็นปัญหาต่อการตัด หญ้าที่ตัดอาจจะช้ำไปบ้างก็ไม่ถึงกับเสียหาย แต่ถ้าอยากได้งานที่เนี้ยบ และทำงานได้เร็ว การลับใบมีดก็เป็นสิ่งจำเป็น
ที่นิยมกันทั่วไปคือ ถอดใบมีดไปให้ร้านเครื่องเหล็ก หรือร้านขายต้นไม้ หรือร้านขายเครื่องตัดหญ้าลับใบมีดให้ ร้านพวกนี้เขาจะมีแท่นเจียร์ไว้ลับมีด ใช้เวลาไม่ถึงห้านาทีก็เสร็จ อัตราค่าจ้างก็อยู่กับความเขี้ยวของแต่ละแห่ง หามาตรฐานไม่ค่อยได้ สำหรับผู้เขียนเอง ชอบลับใบมีดเป็นงานอดิเรก ใช้เพียงหินลับมีดก้อนละร้อยกว่าบาทนั่นแหละ ค่อย ๆ ลับไปเรื่อย ๆ ไม่รู้จะรีบร้อนกับชีวิตไปทำไม ลับแบบนี้ได้ทั้งงาน ได้ทั้งฝึกสมาธิเจริญสติ เห็นลับใบมีดเครื่องตัดหญ้าอยู่ดี ๆ ผบ.ทบ. ก็ช่วยอนุเคราะห์ ขนมีดในครัวมาช่วยเพิ่มงานให้อีกหลายเล่ม ก็เลยได้ทำสมาธิกันจนแทบบรรลุมรรคผลเป็นเทพโน่นแน่ะ โบราณเขาว่า คนลับมีดไม่คม มักเป็นคนกลัวเมีย แต่ในกรณีผู้เขียน ดูเหมือนจะเป็นไปในทางตรงข้าม ลับมีดยิ่งคม ก็ยิ่งกลัว.... งานนี้ที่โบราณว่ามาท่าจะใช้ไม่ได้เสียแล้ว
อ้อ เมื่อลับใบมีดแล้ว ไม่ว่าจะจ้างเขาลับหรือลับเอง ก็อย่าลืมเช็คว่าที่ลับมาเรียบร้อยแล้วนั้นใบมีดสมดุลกันหรือไม่ ตรวจสอบได้โดยเอาแท่งดินสอสอดเข้าไปในแกนกลางของใบมีดแล้วยกขึ้นให้ได้ระนาบกับพื้น ดูว่าใบมีดทั้งสองข้างหนักสมดุลกันหรือไม่ ถ้าไม่ก็รีบแก้ไขเสีแต่ตอนนั้นเลย
เอาละ ได้ฤกษ์ก็แล้ว น้ำมันก็มีแล้ว (ไฟฟ้าโดยทั่วไปมีอยู่แล้ว) ใบมีดก็คมแล้ว ไปตัดหญ้ากันเลย
ตามตำราบอกว่า ไม่ควรตัดหญ้าไปในทิศทางเดียวกันทุกครั้ง ควรตัดสลับกันบ้าง เช่น ทุกครั้งตัดจากซ้ายไปขวา มาตัดอีกครั้งให้ตัดจากบนลงล่างบ้าง สลับกันไปมาแบบนี้ เพื่อไม่ให้หญ้าเอนลู่ไปทางเดียวกัน นานเข้าจะทำให้สนามเป็นร่อง น้ำอาจขัง ถ้าทำได้ตามตำราก็ตัดสลับแบบที่ว่าก็ดี แต่โดยทั่วไป บ้านสมัยนี้เนื้อที่ไม่มาก บางสนามก็จะมีแนวบังคับด้านกว้างนิดเดียว ด้านยาวยาวย้วย จะมาตัดแบบที่ว่าก็ไม่สะดวก อันนี้ก็เลยอนุโลมเอาตามความสะดวกก็แล้วกัน อย่ายึดตามตำรามากเกินไปเลย แค่นี้ก็หาเวลาพักผ่อนในวันหยุดยากพอแรงแล้ว
ในระหว่างการตัดหญ้า หากมีเสียงดังผิดปกติเกิดขึ้นที่เครื่องตัด อย่าได้ละเลยเด็ดขาด รีบดับเครื่องและตรวจตราใบมีดใต้เครื่องตัดให้ดีเสียก่อน หากเป็นกรณีเครื่องตัดไปโดนของแข็งอย่างก้อนกรวดก้อนหิน ถ้าหากใบมีดบิ่น ให้หยุดตัดไว้ก่อน แล้วถอดใบมีดไปลับให้เสมอกันทั้งสองด้าน
การฝืนตัดต่อไปในขณะใบมีดบิ่นจนทำให้จุดศูนย์ถ่วงของใบมีดเสียไป จะทำให้เครื่องสั่นผิดปกติ ตัดไปนาน ๆ มือที่จับเครื่องจะชา และยังอาจทำให้เครื่องสึกหรอได้มากกว่าปกติ โดยเฉพาะเครื่องแบบใช้ไฟฟ้า มอเตอร์และอุปกรณ์อื่น ๆ จะพาลเสียหายได้
ในการตัดหญ้า ให้เข็นเครื่องตัดหญ้าไปข้างหน้าเป็นเส้นตรงจากปลายข้างหนึ่งของสนาม แล้วย้อนกลับมายังปลายอีกข้างหนึ่ง โดยแต่ละเที่ยว ควรกะประมาณให้ใบมีดของเครื่องล้ำเข้าไปในแนวเดิมสัก 5-10 เซ็นติเมตร เพื่อให้หญ้าทั้งสองแนวสั้นยาวกลมกลืนกัน เมื่อตัดไปสักพัก ให้ก้มลงมองแนวหญ้าที่ตัดไปแล้ว อาจพบว่ามีบางหย่อมที่เผลอตัดไม่หมด ให้จัดการเสียก่อนย้ายไปตัดที่ใหม่
สำหรับคนที่ใช้เครื่องตัดหญ้าไฟฟ้า ควรพักเครื่องตัดหญ้าของท่านทุก 15-20 นาที เพื่อป้องกันมอเตอร์ร้อนจัดจนเกินไป แม้ว่าเครื่องตัดหญ้าที่ดีจะมีวงจรป้องกันมอเตอร์ไหม้เนื่องจากร้อนจัดแล้วก็ตาม แต่การพักเครื่องเป็นระยะ ก็ช่วยให้อายุการใช้งานของเครื่องยาวนานขึ้นด้วย
ความปลอดภัยในการตัดหญ้า
แม้ว่าเครื่องตัดหญ้าที่ใช้ตามบ้าน ผู้ผลิตจะพยายามออกแบบมาให้ป้องกันอุบัติเหตุจากการดีดกระเด็นของของแข็งที่อาจหลงอยู่ในสนามหญ้ามาแล้วระดับหนึ่ง แต่เพื่อความปลอดภัย ควรสวมรองเท้าบูตในขณะตัดหญ้าเพื่อเพิ่มความปลอดภัยบริเวณเท้าและต้นขาของท่านด้วยจะดีกว่า ผู้เขียนเคยตัดหญ้าอยู่เพลิน ๆ ได้ยินเสียงดังป๊อก ที่เครื่องตัดหญ้า พอหยุดเครื่องสำรวจดู พบว่าใบมีดไปฟาดโดนตะปูเก่า ๆ ดอกหนึ่งที่หลงหูหลงตาอยู่ในสนาม ตะปูโดนใบมีดฟาดกระเด็นไปเสียบทะลุโครงเครื่องตัดหญ้าด้านในอย่างน่าหวาดเสียว ยังนึกเสียวไส้ว่า หากมันกระเด็นผิดทิศผิดทางออกมาเสียบเข้าที่เท้าเข้า ผลคงออกมาน่าสยดสยองกว่านี้อีกมาก ความปลอดภัยในการใช้เครื่องจึงเป็นข้อพึงระวังต้น ๆ ของการตัดหญ้า
หลังการตัดหญ้า
เมื่อตัดหญ้าในสนามเสร็จ อย่าปล่อยให้เศษหญ้าหลงเหลืออยู่ในสนาม แม้จะตัดด้วยเครื่องแบบที่มีกล่องเก็บหญ้าที่สามารถดูดเก็บเศษหญ้าได้เป็นส่วนใหญ่แล้วก็ตาม แต่ก็จะมีเศษหญ้าจากการตัดอีกส่วนหนึ่งตกค้างอยู่ ควรเก็บกวาดเศษหญ้าเหล่านั้นให้เรียบร้อย
สมัยนี้มีเครื่องดูดหญ้าทำงานคล้ายเครื่องดูดฝุ่น แต่จะมีแรงดูดมากกว่า ผลิตออกมาเพิ่มอำนวยความสะดวก แต่ผู้เขียนคิดว่าเกินความจำเป็นสำหรับสนามหญ้าในบ้านอยู่อาศัยทั่ว ๆ ไป ใช้เพียงไม้กวาดทางมะพร้าวกวาดใส่บุ้งกี๋ก็เพียงพอแล้ว เวลากวาดหญ้าในสนาม จะลากไม้กวาดแบบการกวาดบ้านทั่วไปไม่ได้ ต้องกวาดโหย่ง ๆ ลักษณะเดียวกับการเขี่ยเศษหญ้า ค่อย ๆ ตะล่อมให้มารวมกันแล้วจึงโกยใส่บุ้งกี๋
บางคนอาจคิดแบบมักง่ายเข้าข้างตัวเองว่า เศษหญ้าในสนามทิ้งไว้นาน ๆ ก็กลายเป็นปุ๋ยให้หญ้าได้ แต่ในความเป็นจริง ก่อนที่เศษหญ้าเหล่านี้จะย่อยสลายกลายเป็นปุ๋ย มันจะกลายเป็นแหล่งหมักหมมเป็นที่อยู่อาศัยของแมลงศัตรูพืช ทั้งยังติดเสื้อผ้าเลอะเทอะยามที่เรานั่งเล่นในสนาม และปิดกั้นแสงแดดไม่ให้ส่องถึงต้นหญ้าบริเวณนั้น ทำให้หญ้าเหลืองเป็นหย่อม ๆ อีกด้วย
กิจวัตรอีกอย่างหนึ่งหลังตัดหญ้าเสร็จคือ ทำความสะอาดเครื่องตัดหญ้าให้เรียบร้อย ให้พร้อมใช้งานได้ในครั้งต่อไป เศษหญ้าจำนวนมากมักจะจับเป็นคราบอยู่ในตัวเครื่อง ควรใช้เกียงเล็ก ๆ แซะทิ้งไปเสียก่อนที่จะติดแน่นกว่านี้ ทำให้แซะลำบาก จากนั้นให้ทำความสะอาดบริเวณไส้กรองอากาศในกรณีเป็นเครื่องน้ำมัน ให้เอาไส้กรองออกเคาะแล้วจึงเก็บเครื่องเข้าห้องเก็บของ ถ้าเป็นเครื่องไฟฟ้าให้ทำความสะอาดช่องระบายอากาศที่มักจะมีฟองน้ำหนา ๆ ทำหน้าที่เป็นตัวกรอง อย่าให้มีเศษหญ้าติดค้างอยู่ ตรวจดูสายไฟ และม้วนเก็บให้เป็นระเบียบ
ถ้ายังมีเวลาเหลือ ควรรดน้ำสนามหลังตัดหญ้าเสร็จเสียในเย็นนั้นเลย จะช่วยให้หญ้าฟื้นตัวได้เร็วขึ้น
อันสนามหญ้าดูไปก็เหมือนเป็นพนักงานต้อนรับคนแรกของบ้านหลังเก่งของเรา ทั้งยังเป็นตัวบ่งบอกลักษณะนิสัยของเจ้าบ้านได้อย่างดี ถ้าสนามหญ้ารกรุงรัง ขาดการเอาใจใส่ ก็จะประจานถึงความเกียจคร้านและความมักง่ายของเจ้าของบ้าน ตรงข้ามกับสนามที่สวย หญ้าได้รับการตัดแต่งเป็นระเบียบ ผู้มาเยี่ยมเยียนก็จะรู้ได้ทันทีว่า เจ้าของบ้านเป็นพ่อบ้านแม่บ้านที่ขยันหมั่นเพียร เป็นคนรักบ้านรักครอบครัว
ในเมื่อรักจะมีสนามหญ้าอยู่หน้าบ้านแล้ว ก็ขอให้ดูแลสนามให้สวยให้เรียบร้อยอยู่เสมอ ให้เป็นภาพเชิงบวกสะท้อนตัวตนของเจ้าของบ้านกันเถิด อย่าปล่อยให้เป็นภาพเชิงลบประจานลักษณะนิสัยของเจ้าของบ้านเลยครับ เสียเงินจัดสวนไปแล้วยังพอว่า อย่าให้ต้องเสียหน้าซ้ำซ้อนอีกเลยครับ.
หมายเหตุ :
งานประพันธ์ในบล็อกนี้ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาของผู้เขียน ซึ่งได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย
การคัดลอกส่วนหนึ่งส่วนใด หรือทั้งหมด เพื่อเผยแพร่โดยทางหนึ่งทางใด โดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้เขียนเป็นลายลักษณ์อักษร ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ผู้เขียนจะดำเนินคดีตามกฎหมายอย่างถึงที่สุด
"ลุงแว่น"
skit@ji-net.com
เขียนเรื่องวิธีการเลือกซื้อเครื่องตัดหญ้าไปแล้ว พอกลับมาคิดอีกที ดูเหมือนยังขาดอะไรบางอย่างไป คิดไปคิดมาก็พบว่า ยังไม่ได้แนะนำวิธีการดูแลสนามหญ้าเลย ลำพังมีแต่เครื่องตัดหญ้า จะให้เอาแต่ตัดหญ้าตะพึดตะพือใช่ว่าสนามหญ้าจะสวยสดงดงามอย่างที่ใจอยากให้เป็นเสียเมื่อไหร่ ก็เลยตัดสินใจเขียนเรื่องเกี่ยวกับสนามหญ้าต่ออีกสักตอน
คำถามยอดฮิตที่ได้ยินบ่อยจากบรรดาพ่อบ้านแม่บ้านมือใหม่ที่เพิ่งมีสนามหญ้าหน้าบ้านเป็นของตัวเองก็คือ “จะดูแลสนามหญ้าอย่างไร?”
บางคนโอดครวญขยายความมาว่า ตั้งแต่ย้ายเข้าบ้านใหม่ไม่ทันครบปีว่า สนามหญ้าที่บ้านเดือนแรก ๆ ก็เขียวดีอยู่หรอก แต่ต่อมาไม่กี่มากน้อยหญ้าในสนามก็เริ่มเหลือง ทำให้เกิดปริวิตกว่าหญ้าในสนามที่อุตส่าห์ลงทุนไปจ้างเขามาปูด้วยเงินจำนวนไม่น้อยจะตายเสียหมด จะเป็นการขาดทุนครั้งมโหราฬแล้วละหรือ?
ก่อนจะเข้าสู่ปัญหานี้ อยากแนะนำให้รู้จักที่มาของหญ้าที่เราเอามาใช้ปูสนามกันก่อน เผื่อบางคนอาจจะยังไม่รู้ และอาจทำให้หลายคนเข้าใจปัญหาที่เผชิญอยู่ดีขึ้นบ้าง
อันว่าหญ้าที่เราเห็นเป็นแผ่น ๆ ที่ผู้รับเหมาปูหญ้าจัดสวนอามาปูไว้ในสนามบ้านเรานั้น ร้อยทั้งร้อยมาจากนาหญ้าหรือไร่หญ้า แต่เดิมนาหญ้ามีอยู่มากแถบมีนบุรี หนอกจอก ลาดกระบัง (แต่เดี๋ยวนี้เริ่มขยับห่างออกไปถึงปทุมธานีและจังหวัดอื่นรอบกรุงเทพฯ) ชาวบ้านส่วนใหญ่ที่ยึดอาชีพทำนาหญ้าเป็นชาวไทยมุสลิมที่มาตั้งรกรากถิ่นฐานอยู่บริเวณนี้ตั้งแต่สมัยกรุงรัตนโกสินธ์ตอนต้น เหตุที่ชาวบ้านละแวกนี้ยึดอาชีพทำนาหญ้า เพราะในยุคหนึ่ง เจ้านายและขุนนางชั้นผู้ใหญ่นิยมทำสนามหญ้าไว้ในของตนเองตามแบบฝรั่ง แต่หาหญ้ามาปูสนามไม่ได้ จึงเกณฑ์ให้ชาวบ้านละแวกดังกล่าวปลูกหญ้ามาถวาย เมื่อสั่งสมประสบการณ์จากรุ่นสู่รุ่นเป็นเวลาหลายสิบปีเข้า ชาวบ้านแถบนั้นจึงยึดการปลูกหญ้าแทนการทำนาเป็นอาชีพหาเลี้ยงครอบครัวเสียเลย
อยากเล่าถึงขั้นตอนการทำนาหญ้าสักนิด เพราะคิดว่าน่าสนใจไม่น้อย
ในอาณาบริเวณที่เราเรียกว่า “นาหญ้า” นั้น ชาวบ้านจะอัดพื้นดินข้างล่างจนแน่นแข็ง อาจจะใช้ดินลูกรังถมแล้วบดอัดจนแน่นคล้ายลานคอนกรีต บริเวณโดยรอบนาหญ้า จะขุดเป็นคูคลองเล็ก ๆ สำหรับชักน้ำเข้ามารดหญ้า
เมื่อถึงเวลาจะทำนา ชาวนาจะใช้เครื่องสูบน้ำสูบเอาดินเลนจากท้องคลองฉีดพ่นให้ทั่วผืนนา เรียกว่าการฉีดเลน และเผอิญเหลือเกินว่าดินเลนใต้คูคลองบริเวณนี้มีอินทรีย์สารอุดมสมบูรณ์ เป็นอาหารชั้นเลิศของหญ้าอย่างพอเหมาะพอดี เมื่อฉีดเลนจนได้ชั้นดินเลนเพียงพอแล้ว ก็ถึงกระบวนการดำหญ้า กล่าวคือ ใช้หญ้าที่มีอยู่ ไม่ว่าหญ้านวลน้อย หญ้าญี่ปุ่น หรือหญ้ามาเลย์ ตัดออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ขนาดสัก 5 ซ.ม. แปะลงบนดินเลนในนาหญ้า ให้ห่างกันราวสักหนึ่งฟุต พอดำเสร็จก็ใช้ลูกกลิ้งเหล็กกลิ้งบดทับให้หญ้าติดแน่นกับดินเลน จากนั้นก็ทดน้ำเข้านา เร่งปุ๋ยให้หญ้าแตกกอเร็วจนเต็มพื้นที่ ระหว่างนั้นต้องให้น้ำและตัดหญ้าส่วนที่ยาวเกินไปออกเสียบ้าง เรียกว่าทำทุกวิถีทางเพื่อเร่งการเจริญเติบโตของหญ้าให้เร็วที่สุด
เมื่อหญ้าแตกเต็มพื้นที่ ก็ใช้มีดคม ๆ ที่ดัดแปลงจากใบเลื่อยตัดเหล็กตัดหญ้าออกเป็นแผ่น ๆ แผ่นละครึ่งตารางเมตร แล้วใช้เครื่องมือที่ทำขึ้นเฉพาะแซะหญ้าออกจำหน่าย
ที่เล่ามาค่อนข้างละเอียดเช่นนี้ ก็เพื่อให้เห็นว่า หญ้าแต่ละแผ่นมีที่มาอย่างไร นาหญ้าเขาเร่งปุ๋ยเร่งน้ำกันอย่างไร หญ้าที่มาปูสนามหน้าบ้านของเราจึงเขียวขจีอย่างที่เห็นกันในวันแรก ๆ ที่เพิ่งปูหญ้าเสร็จ
คราวนี้กลับมาที่คำถามข้างต้นดีกว่า หญ้าในสนามหน้าบ้านเริ่มเหลืองหลังจากปูไปได้ไม่ถึงเดือน มันจะตายไหม? จะแก้ไขอย่างไร?
ก่อนจะตอบ ต้องถามกลับไปว่า ได้รดน้ำสนามหญ้าให้ชุ่มอย่างน้อยวันละสองครั้งหรือไม่? ถ้ารดแล้วหญ้ายังเหลืองเฉาอยู่อีก ก็สบายใจได้ครับ รดน้ำให้ชุ่มต่อไปอีกสักพัก หญ้าก็จะฟื้นตัว
โดยทั่วไปเรามักปูสนามด้วยหญ้านวลน้อย เพราะราคาถูกกว่าหญ้าชนิดอื่น และหญ้านวลน้อยเป็นพันธุ์หญ้าพื้นเมืองของไทย ทนทานต่อภูมิอากาศบ้านเราได้ดีที่สุด แต่สาเหตุที่หญ้าเหลืองเฉาเหมือนหญ้าจะตายหลังจากปูไปได้สักพัก ก็เพราะหญ้ายังปรับตัวไม่ทันจากที่เดิมเคยอยู่ในนาหญ้า มีน้ำเลี้ยงชุ่มฉ่ำ มีการให้ปุ๋ยและสารอาหารอย่างล้นเหลือ เมื่อปุบปับต้องมาอยู่ในสนามหน้าบ้าน ถึงจะรดน้ำชุ่มอย่างไรก็ไม่มีทางเทียบได้กับในนาหญ้า อีกทั้งรากของหญ้าที่เพิ่งปูก็ยังไม่ทันแทงลงดินในสนาม ทำให้หญ้าเหลืองเฉาอย่างที่เราเห็น
รดน้ำต่อไปครับ เพราะช่วงแรกนี้สำคัญมาก ให้เวลาหญ้าเขาได้ปรับตัวกับบ้านใหม่สักพัก ให้รากของเขาแทงลงดินและหาเลี้ยงลำต้นได้สักหน่อย คราวนี้แหละ เขาจะแตกใบอ่อนเขียวขจีจนตามตัดกันไม่ทันเชียวละ
ต่อปัญหาข้อนี้จึงแนะนำว่า สนามหญ้าใหม่ ๆ อย่าเสียดายน้ำ ให้ขยันรดน้ำสนามให้ชุ่มอย่างน้อยวันละสองครั้ง ถ้าเป็นไปได้อาจรดน้ำถึงวันละ 3-4 ครั้งยิ่งดี อย่าไปสับสนกับการรดน้ำต้นไม้ที่เคยได้ยินมาว่า ไม่ควรรดน้ำตอนเที่ยง ๆ เพราะจะทำให้ต้นไม้สะบัดร้อนสะบัดหนาวตาย หญ้าในสนามไม่ใช่ต้นไม้ครับ ปลูกใหม่ ๆ น้ำต้องมาก และก็อย่าเพิ่งใจร้อนให้ปุ๋ยชนิดใด ๆ แก่หญ้าในสนามในช่วงนี้ เพื่อให้เขาปรับตัวให้ได้เสียก่อนอย่างน้อยสัก 2- 3 เดือน ต่อจากนั้นก็ค่อยเพลาการรดน้ำเหลือวันละครั้งหรือสองครั้งและค่อยเริ่มให้ปุ๋ย
สนามหญ้าที่เพิ่งทำเสร็จไม่เรียบ มีแอ่งบ้าง ดินทรุดเป็นหลุมบ้าง จะทำอย่างไร?
แก้ไขไม่ยากครับ เตรียมซื้อทรายไว้สักถุง ทรายหยาบแบบใช้ในการก่อสร้างนั่นแหละ พร้อมกับปุ๋ยเทศบาลหรือที่เรียกว่า ปุ๋ยกทม. ถ้าหาไม่ได้ก็ใช้ปุ๋ยหมักทั่วไปสักสองสามถุง ไม่แนะนำให้ใช้ปุ๋ยคอกที่ทำจากขี้วัวขี้ควาย เพราะเจออยู่บ่อย ๆ ที่ในปุ๋ยคอกจะมีเมล็ดหญ้าชนิดอื่น ๆ เมื่อใส่ลงในสนามหญ้า ปรากฎว่ามีหญ้าแปลกประหลาดงอกแทรกขึ้นมา ต้องตามถอนตามทำลายในภายหลัง
เมื่อพบว่าสนามหญ้าบริเวณใด ดินทรุดตัวจนเป็นแอ่ง หรือเป็นหลุม ให้ใช้ทรายผสมกับปุ๋ยสัดส่วนอย่างละครึ่งถมบริเวณนั้นแล้วบดอัดด้วยลูกกลิ้ง หรือตบด้วยด้ามจอบให้แน่น แรก ๆ จะดูไม่สวย เพราะเหมือนสนามหญ้าเป็นรอยด่าง แต่พอรดน้ำให้ชุ่มฉ่ำไปสักพัก หญ้างอกข้ามาคลุมจนหมดก็จะได้สนามหญ้าที่สวยเหมือนเดิมแล้วครับ
พูดถึงความราบเรียบของสนามอีกนิด ถ้าสังเกตให้ดี ตอนที่จ้างเขามาปูหญ้า คนที่มาปูหญ้าจะมีลูกกลิ้งเหล็กขนาดใหญ่มาด้วย พอปูหญ้าเสร็จ เขาจะใช้ลูกกลิ้งเหล็กที่มีน้ำหนักมาก ๆ กลิ้งบดทับสนามหญ้าให้แน่นและราบเรียบ แต่จะอย่างไรก็ตาม โอกาสที่สนามจะไม่ราบเรียบเนื่องจากถูกน้ำฝนหรือน้ำที่รดสนามกัดเซาะ หรือเพราะดินที่อยู่ด้านล่างทรุดตัวในภายหลังก็มักเกิดขึ้นได้เสมอ
ถ้าไม่คิดอะไรมาก ก็แนะนำให้รอครับ รอไปสักปีครึ่งปี ดินในสนามจะมีการปรับสมดุลย์ของเขาเอง ไม่นานก็ราบเรียบอย่างที่เราอยากให้เป็น แต่ถ้าใจร้อน อยากให้เรียบเร็ว ๆ ก็คงต้องลงทุนหน่อย คือต้องซื้อหา หรือหยิบยืมลูกกลิ้งเหล็กแบบที่กล่าวถึงข้างต้นมาไว้ใช้งานสักอันหนึ่ง ก่อนใช้ก็รดน้ำสนามหญ้าให้ชุ่ม แล้วกลิ้งลูกกลิ้งทับไปทับมาเหมือนรถบดถนนสร้างถนนนั่นแหละครับ ลูกกลิ้งที่ว่า อาจดัดแปลงหล่อขึ้นใช้เอง โดยใช้ท่อคอนกรีตเส้นผ่าศูนย์กลางสัก 6 นิ้ว ใช้ท่อเหล็กหรือท่อ PVC ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 1 นิ้วเป็นแกนกลาง แล้วผสมคอนกรีตเทกรอกเข้าไป ให้ร้านที่รับจ้างอ๊อกเหล็กอ๊อกแกนและมือจับให้ ลูกกลิ้งประดิษฐ์เองแบบนี้ก็ใช้งานได้ดีเหมือนของมืออาชีพเช่นกัน คนรักสนามหญ้าส่วนใหญ่จะมีลูกกลิ้งชนิดนี้ติดบ้านไว้เสมอ แต่ถ้าหาไม่ได้ หรือไม่อยากทำให้วุ่นวาย ก็รดน้ำให้ชุ่มจนแฉะ แล้วยอมเลอะเทอะหน่อย ใช้ด้ามจอบตบอัดพื้นสนามให้เรียบ ก็พอจะแก้ไขปัญหาได้เช่นกัน
การให้ปุ๋ยสนามหญ้า
หญ้าก็เหมือนต้นไม้อื่น ๆ คือต้องการแร่ธาตุในดิน แต่ดินที่ใช้ถมที่สร้างบ้านสมัยนี้ ส่วนใหญ่เป็นดินใต้บาดาล ได้มาจากบ่อดินที่ขุดเสียลึกท่วมหัวท่วมหู สารอาหารที่จำเป็นต่อหญ้าและต้นไม้อื่น ๆ ก็พลอยน้อยไปด้วย จึงจะเห็นว่า ตอนที่จ้างเขามาปูหญ้า คนปูหญ้าส่วนใหญ่มักจะเอาปุ๋ยเทศบาล หรือปุ๋ยคอกปุ๋ยหมักโรยหน้าเสียก่อน แต่เมื่อหญ้าดูดกินอาหารจากปุ๋ยที่โรยหน้าไว้จนหมดแล้ว คราวนี้ก็เป็นหน้าที่ของเราที่จะต้องเติมปุ๋ยให้กับดินเสียที
ก็อีกนั่นแหละ แนะนำให้ใช้ปุ๋ยเทศบาลหรือปุ๋ยกทม. ถ้าหาไม่ได้ค่อยใช้ปุ๋ยหมัก (ส่วนปุ๋ยคอกหลีกเลี่ยงได้ก็หลีกเลี่ยงเถอะครับ ด้วยเหตุผลที่ว่ามาแล้ว) และถ้าขยัน อาจใช้น้ำหมักชีวภาพผสมน้ำในอัตราส่วนที่กำหนดไว้ข้างขวดรด หรือฉีดพ่นให้ทั่วสนามก็จะยิ่งดี เพราะจะช่วยปรับความสมดุลย์ของจุลินทรีย์ในดินได้อีกทางหนึ่ง ใส่ปุ๋ยชนิดใดชนิดหนึ่งที่ว่ามาเดือนละครั้งก็พอครับ ใช้มากเปลืองทั้งแรงทั้งเงิน
การใช้ปุ๋ยวิทยาศาสตร์ควรเป็นตัวเลือกท้าย ๆ เพราะนอกจากสิ้นเปลืองแล้ว ยังมีผลข้างเคียงต่อดินในระยะยาวด้วย คือทำให้ดินกระด้าง แต่ถ้าอยากใช้เพราะเห็นผลทันใจวัยรุ่น ก็อาจใช้ปุ๋ยสูตร 46-0-0 หรือที่เรียกว่าปุ๋ยยูเรีย ลักษณะเป็นเม็ดสีขาวขุ่น ๆ คล้ายเม็ดสาคูหว่านให้ทั่วสนาม แล้วรดน้ำตามให้ชุ่ม หรืออาจใช้สลับกับปุ๋ยสูตรเสมอ เช่น 16-16-16 หรือ 15-15-15 ที่หาซื้อได้ตามร้านต้นไม้หรือจำหน่ายวัสดุทางการเกษตรทั่วไป หว่านบาง ๆ ให้ทั่วสนามก็ได้เช่นกัน แต่ไม่ควรใช้เกินปีละสองครั้ง จะทำให้ดินแข็งและกระด้าง
การดูแลรักษาสนามหญ้าประการต่อมาถัดจากการใส่ปุ๋ยก็คือ การเติมดินให้กับสนามหญ้าครับ
พูดแค่นี้หลายคนอาจงง เพราะตั้งแต่ทำสนามหญ้ามาเป็นสิบปี บางคนอาจไม่เคยเติมดินเลย สำหรับคนที่ไม่พิถีพิถันกับความงดงามของสนามหญ้ามากนัก อาจจะผ่านเลยข้อนี้ไปก็ได้ แต่ถ้าต้องการสนามหญ้าที่สวยงาม น่าดูน่านั่งเล่น การเติมดินให้แก่สนามนับเป็นวิธีการดูแลสนามหญ้าที่จำเป็นอีกประการหนึ่ง
ทุกครั้งที่เราตัดหญ้า เรามักเอาเศษหญ้าใส่เข่ง ใส่ถุงทิ้งไปครั้งละไม่น้อย เศษหญ้าที่เราทิ้งทำลายออกไปนั่นถามว่ามาจากไหน? ก็ต้องตอบว่ามาจากดินที่อยู่ในสนามบ้านเรานั่นเอง ดังนั้น จึงเป็นเหตุผลของการเติมดินให้แก่สนาม
ถ้าไม่พิถีพิถันอะไรมาก ก็เอาดินร่วน หรือง่ายที่สุดคือดินถุงที่มีขายอยู่ทั่วไปนั่นแหละ หว่านได้เลย หว่านให้ทั่วสนาม แล้วรดน้ำตาม วิธีนี้ในช่วงสองสามอาทิตย์แรกสนามหญ้าอาจดูสกปรกด้วยเศษดินสีดำ ๆ ที่ยังอาจติดอยู่ตามลำต้นและใบของหญ้า แต่สักพักเมื่อโดนน้ำที่รด หรือโดนฝนชะ ก็จะค่อย ๆ ละลายลงไปเอง บางคนอาจถือโอกาสนี้ ผสมปุ๋ยกทม. หรือปุ๋ยหมักหว่นไปพร้อมกับดินด้วย เป็นการให้ทั้งดินทั้งปุ๋ย
ปริมาณการใช้ดินก็ไม่ต้องมากครับ สนามหญ้าขนาด 100 ตารางเมตร ใช้ดินสัก 3-4 ถุงก็พอ หว่านบาง ๆ อย่าให้หนามาก เอาแค่พอทดแทนดินที่หายไปในแต่ละปีก็พอครับ
การตัดหญ้า
การตัดหญ้าดูแล้วไม่น่ามีปัญหา มีเครื่องก็ตัดไป หญ้ายาวก็ตัดให้สั้น
คิดอย่างนั้นก็ถูกครับ แต่หลายคนอาจเจอปัญหาว่า ทำไมตัดหญ้าเสร็จใหม่ ๆ สนามหญ้าจะกลายเป็นสีเหลืองหรือน้ำตาล ไม่เขียวสบายตาเหมือนก่อนตัด หรือตัดหญ้ายากมาก หญ้าเหนียวตัดลำบาก จนเข็นเครื่องตัดหญาแทบไม่ไหว เราจะมาดูว่าตัดหญ้าอย่างไรจึงจะถูกต้อง
ตัดหญ้าบ่อยแค่ไหนถึงจะดี?
ตอบได้เลยว่ายิ่งบ่อยยิ่งดี สนามหญ้าที่ตัดบ่อยสนามจะเขียวขจี เพราะหญ้าแตกใบอ่อนอยู่เรื่อย ๆ คือหญ้าจะเจริญเติบโตออกด้านข้างแทนด้านสูง หญ้าจะแน่นแต่ไม่ยาว แต่ในความเป็นจริงคงไม่มีใครที่ไหนจะขยันตัดหญ้าได้ทุก 3 วัน ดังนั้น จึงอาจพูดได้เป็นแนวทางกว้าง ๆ ว่า ควรตัดทุกอาทิตย์ หรืออย่างน้อยที่สุดทุกสองอาทิตย์ ไม่ควรเว้นระยะห่างเกินนี้
การทิ้งช่วงการตัดหญ้านานเกินไป อย่างเช่นเดือนละครั้ง เมื่อตัดแล้วสนามหญ้าจะกระดำกระด่างไม่เขียวขจี มองแล้วไม่สบายตา เพราะหญ้าที่ยาวเกินไป เมื่อถูกตัดส่วนที่เป็นใบอ่อนสีเขียว ๆ ไปแล้ว จะเหลือแต่กิ่งก้านสีน้ำตาล เมื่อมองโดยรวมจึงเห็นสนามเป็นสีเหลืองหรือสีน้ำตาลเป็นหย่อมๆ ไม่เจริญหูเจริญตา
แต่ที่ว่าตัดเดือนละสองครั้งก็มีข้อยกเว้นเหมือนกัน ในหน้าฝน ฝนตกชุก หญ้างามอย่างรวดเร็ว อาจจะต้องเพิ่มความถี่ในการตัดหญ้าให้มากขึ้นเป็นทุกอาทิตย์
ในหน้าแล้ง แม้ฝนจะไม่ตกเป็นเวลาหลายอาทิตย์ติดต่อกัน ทำให้เราต้องรดน้ำหญ้าทุกวันเหมือนเดิม หญ้าจึงแตกใบอ่อนอยู่เรื่อย ๆ จะเว้นช่วงเกินสองอาทิตย์จึงไม่เหมาะอีกเช่นกัน
ว่ากันว่าคนมีสนามหญ้าอยู่ในบ้าน จึงเหมือนคนมีกรรมสถานหนึ่ง คือจะทิ้งสนามไปไหนได้ไม่นานก็ต้องกลับมาตัดหญ้า ไม่งั้นหญ้าในสนามจะรกเรื้อ เป็นที่อยู่อาศัยของอสรพิษนานาชนิดได้ไม่ยาก และกรรมนี้ จะยังคงสนองเจ้าของบ้านอยู่ตราบเท่าที่ยังรักจะมีสนามหญ้าเขียว ๆ ประดับบ้านอยู่ แต่เมื่อได้ชดใช้กรรมนี้ด้วยการตัดแต่งหญ้าอย่างสม่ำเสมอแล้วก็ทำให้คนจำพวกนี้มีสนามนุ่ม ๆ ไว้นั่งพักผ่อนกับลูกกับเมียในเวลาว่าง มีสนามเขียว ๆ ไว้ทอดสายตายามคิดคำนึงอย่างสบายใจ ฯลฯ ส่วนตัวผมคิดว่าคุ้มอยู่นะ
วิธีการตัดหญ้า
ในที่นี้ขอพูดถึงเฉพาะคนที่ใช้เครื่องตัดหญ้าเท่านั้น ส่วนที่ใช้กรรไกรตัดหญ้าขอยกไว้ในฐานะบุคคลผู้มีความเพียรเป็นเลิศอันไม่สมควรพาดพิงก้าวล่วงด้วยประการใด ๆ
บางคนเคยตัดหญ้าอยู่บ่อย ๆ อ่านถึงตรงนี้อาจแย้งว่า ไม่เห็นยาก ติดเครื่องได้ก็ลุยเลย ไม่เห็นจะต้องมาพูดพล่ามให้วุ่นวาย
ช้าก่อนครับ ก่อนตัดหญ้ายังมีอย่างน้อยสองสามอย่างที่น่ากระทำก่อน
1. เดินสำรวจสนามให้รอบ ดูว่ามีเศษอิฐเศษหินหลงมาอยู่ในสนามหญ้าของเราหรือไม่ อาจจะมาจากเด็กซน ๆ ข้างบ้านปาเข้ามา หรือจากการแตกบิ่นของพื้นผิวของบ้าน ฯลฯ ถ้าเจอก็เก็บออกให้หมด เพราะเศษหินเศษปูนที่ว่า เป็นตัวบ่อนทำลายใบมีดตัดหญ้าได้อย่างชะงัด
2. ตัดแต่งไม้พุ่มต่าง ๆ ในบริเวณบ้านให้เสร็จสิ้นก่อนตัดหญ้าเสมอ เก็บกวาดกิ่งใหญ่ ๆ ออกให้หมด ส่วนเศษใบเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ตกอยู่ในสนามหญ้า เอาไว้พอเครื่องตัดหญ้าตัดผ่าน เครื่องที่มีกล่องเก็บหญ้าอยู่ด้วยจะดูดเก็บเศษใบไม้เหล่านี้ไปได้เป็นส่วนใหญ่ เป็นการผ่อนแรงไปได้อีกไม่น้อย ช่วยให้ไม่ต้องทำงานซ้ำซ้อน
เวลาที่เหมาะสำหรับการตัดหญ้าอย่างยิ่งคือเวลาบ่าย สักประมาณบ่ายสามโมง เนื่องเพราะเป็นเวลาที่ใบหญ้าถูกแดดจนน้ำค้างแห้งดีแล้ว ใบหญ้าที่ยังชื้นจะตัดยากกว่าใบหญ้าที่แห้ง และเมื่อตัดเสร็จประมาณ 5-6 โมงเย็น ก็พอดิบพอดีกับเวลาเย็นย่ำ พระอาทิตย์ตกดิน อีกสักพักน้ำค้างก็จะเริ่มลงช่วยให้หญ้าที่ช้ำเพราะเพิ่งถูกตัดฟื้นตัวได้เร็ว
แต่ก็อีกนั่นแหละ พ่อบ้านแม่บ้านยุคนี้ เวลาเป็นของหายากเสียยิ่งกว่าทองคำ บ่ายวันเสาร์อาทิตย์อย่างนี้ ใครก็อยากนอนเอกเขนกอยู่กับบ้านให้หนำใจ ใครจะขยันตัดหญ้าตอนบ่าย ๆ
ก็เลยอนุโลมว่า ตัดหญ้าได้ตามแต่จะสะดวก สะดวก ตอนสาย ๆ ว่าง ๆ ก็ตัดไปเลย หญ้าอาจเหนียวสักนิดก็ทนเอาหน่อย บ่าย ๆ จะได้นั่ง ๆ นอน ๆ ฟังเพลง หรือชวนเพื่อนมาตั้งวงถองกันที่สนามหญ้า ขอแต่ให้ได้ตัดสักเดือนละสองครั้งก็พอแล้ว
ครั้นพอได้ฤกษ์ลงมีด ก็อย่าลืมเช็คความพร้อมของเครื่องเสียก่อน ถ้าเป็นเครื่องใช้น้ำมัน ก็เปิดฝาถังน้ำมันดูว่ามีน้ำมันเหลือพอตัดหญ้าทั้งสนามหรือไม่ ถ้าไม่มีก็รีบไปซื้อมาเตรียมไว้ก่อน เพราะขณะตัด ๆ อยู่แล้วน้ำมันหมด อาจเกิดอาการอารมณ์ค้าง ขัดใจจนไม่อยากตัดต่อ ทิ้งให้ค้างเติ่งอยู่แค่ครึ่งสนามเสียอย่างนั้น
อีกอย่างควรเช็คดูความคมของใบมีดตัดหญ้าเสียหน่อย ปกติ ถ้าหญ้าไม่ยาวมาก และเครื่องตัดแรงดีพอสมควร ใบมีดจะทื่อไปสักนิดก็ไม่เป็นปัญหาต่อการตัด หญ้าที่ตัดอาจจะช้ำไปบ้างก็ไม่ถึงกับเสียหาย แต่ถ้าอยากได้งานที่เนี้ยบ และทำงานได้เร็ว การลับใบมีดก็เป็นสิ่งจำเป็น
ที่นิยมกันทั่วไปคือ ถอดใบมีดไปให้ร้านเครื่องเหล็ก หรือร้านขายต้นไม้ หรือร้านขายเครื่องตัดหญ้าลับใบมีดให้ ร้านพวกนี้เขาจะมีแท่นเจียร์ไว้ลับมีด ใช้เวลาไม่ถึงห้านาทีก็เสร็จ อัตราค่าจ้างก็อยู่กับความเขี้ยวของแต่ละแห่ง หามาตรฐานไม่ค่อยได้ สำหรับผู้เขียนเอง ชอบลับใบมีดเป็นงานอดิเรก ใช้เพียงหินลับมีดก้อนละร้อยกว่าบาทนั่นแหละ ค่อย ๆ ลับไปเรื่อย ๆ ไม่รู้จะรีบร้อนกับชีวิตไปทำไม ลับแบบนี้ได้ทั้งงาน ได้ทั้งฝึกสมาธิเจริญสติ เห็นลับใบมีดเครื่องตัดหญ้าอยู่ดี ๆ ผบ.ทบ. ก็ช่วยอนุเคราะห์ ขนมีดในครัวมาช่วยเพิ่มงานให้อีกหลายเล่ม ก็เลยได้ทำสมาธิกันจนแทบบรรลุมรรคผลเป็นเทพโน่นแน่ะ โบราณเขาว่า คนลับมีดไม่คม มักเป็นคนกลัวเมีย แต่ในกรณีผู้เขียน ดูเหมือนจะเป็นไปในทางตรงข้าม ลับมีดยิ่งคม ก็ยิ่งกลัว.... งานนี้ที่โบราณว่ามาท่าจะใช้ไม่ได้เสียแล้ว
อ้อ เมื่อลับใบมีดแล้ว ไม่ว่าจะจ้างเขาลับหรือลับเอง ก็อย่าลืมเช็คว่าที่ลับมาเรียบร้อยแล้วนั้นใบมีดสมดุลกันหรือไม่ ตรวจสอบได้โดยเอาแท่งดินสอสอดเข้าไปในแกนกลางของใบมีดแล้วยกขึ้นให้ได้ระนาบกับพื้น ดูว่าใบมีดทั้งสองข้างหนักสมดุลกันหรือไม่ ถ้าไม่ก็รีบแก้ไขเสีแต่ตอนนั้นเลย
เอาละ ได้ฤกษ์ก็แล้ว น้ำมันก็มีแล้ว (ไฟฟ้าโดยทั่วไปมีอยู่แล้ว) ใบมีดก็คมแล้ว ไปตัดหญ้ากันเลย
ตามตำราบอกว่า ไม่ควรตัดหญ้าไปในทิศทางเดียวกันทุกครั้ง ควรตัดสลับกันบ้าง เช่น ทุกครั้งตัดจากซ้ายไปขวา มาตัดอีกครั้งให้ตัดจากบนลงล่างบ้าง สลับกันไปมาแบบนี้ เพื่อไม่ให้หญ้าเอนลู่ไปทางเดียวกัน นานเข้าจะทำให้สนามเป็นร่อง น้ำอาจขัง ถ้าทำได้ตามตำราก็ตัดสลับแบบที่ว่าก็ดี แต่โดยทั่วไป บ้านสมัยนี้เนื้อที่ไม่มาก บางสนามก็จะมีแนวบังคับด้านกว้างนิดเดียว ด้านยาวยาวย้วย จะมาตัดแบบที่ว่าก็ไม่สะดวก อันนี้ก็เลยอนุโลมเอาตามความสะดวกก็แล้วกัน อย่ายึดตามตำรามากเกินไปเลย แค่นี้ก็หาเวลาพักผ่อนในวันหยุดยากพอแรงแล้ว
ในระหว่างการตัดหญ้า หากมีเสียงดังผิดปกติเกิดขึ้นที่เครื่องตัด อย่าได้ละเลยเด็ดขาด รีบดับเครื่องและตรวจตราใบมีดใต้เครื่องตัดให้ดีเสียก่อน หากเป็นกรณีเครื่องตัดไปโดนของแข็งอย่างก้อนกรวดก้อนหิน ถ้าหากใบมีดบิ่น ให้หยุดตัดไว้ก่อน แล้วถอดใบมีดไปลับให้เสมอกันทั้งสองด้าน
การฝืนตัดต่อไปในขณะใบมีดบิ่นจนทำให้จุดศูนย์ถ่วงของใบมีดเสียไป จะทำให้เครื่องสั่นผิดปกติ ตัดไปนาน ๆ มือที่จับเครื่องจะชา และยังอาจทำให้เครื่องสึกหรอได้มากกว่าปกติ โดยเฉพาะเครื่องแบบใช้ไฟฟ้า มอเตอร์และอุปกรณ์อื่น ๆ จะพาลเสียหายได้
ในการตัดหญ้า ให้เข็นเครื่องตัดหญ้าไปข้างหน้าเป็นเส้นตรงจากปลายข้างหนึ่งของสนาม แล้วย้อนกลับมายังปลายอีกข้างหนึ่ง โดยแต่ละเที่ยว ควรกะประมาณให้ใบมีดของเครื่องล้ำเข้าไปในแนวเดิมสัก 5-10 เซ็นติเมตร เพื่อให้หญ้าทั้งสองแนวสั้นยาวกลมกลืนกัน เมื่อตัดไปสักพัก ให้ก้มลงมองแนวหญ้าที่ตัดไปแล้ว อาจพบว่ามีบางหย่อมที่เผลอตัดไม่หมด ให้จัดการเสียก่อนย้ายไปตัดที่ใหม่
สำหรับคนที่ใช้เครื่องตัดหญ้าไฟฟ้า ควรพักเครื่องตัดหญ้าของท่านทุก 15-20 นาที เพื่อป้องกันมอเตอร์ร้อนจัดจนเกินไป แม้ว่าเครื่องตัดหญ้าที่ดีจะมีวงจรป้องกันมอเตอร์ไหม้เนื่องจากร้อนจัดแล้วก็ตาม แต่การพักเครื่องเป็นระยะ ก็ช่วยให้อายุการใช้งานของเครื่องยาวนานขึ้นด้วย
ความปลอดภัยในการตัดหญ้า
แม้ว่าเครื่องตัดหญ้าที่ใช้ตามบ้าน ผู้ผลิตจะพยายามออกแบบมาให้ป้องกันอุบัติเหตุจากการดีดกระเด็นของของแข็งที่อาจหลงอยู่ในสนามหญ้ามาแล้วระดับหนึ่ง แต่เพื่อความปลอดภัย ควรสวมรองเท้าบูตในขณะตัดหญ้าเพื่อเพิ่มความปลอดภัยบริเวณเท้าและต้นขาของท่านด้วยจะดีกว่า ผู้เขียนเคยตัดหญ้าอยู่เพลิน ๆ ได้ยินเสียงดังป๊อก ที่เครื่องตัดหญ้า พอหยุดเครื่องสำรวจดู พบว่าใบมีดไปฟาดโดนตะปูเก่า ๆ ดอกหนึ่งที่หลงหูหลงตาอยู่ในสนาม ตะปูโดนใบมีดฟาดกระเด็นไปเสียบทะลุโครงเครื่องตัดหญ้าด้านในอย่างน่าหวาดเสียว ยังนึกเสียวไส้ว่า หากมันกระเด็นผิดทิศผิดทางออกมาเสียบเข้าที่เท้าเข้า ผลคงออกมาน่าสยดสยองกว่านี้อีกมาก ความปลอดภัยในการใช้เครื่องจึงเป็นข้อพึงระวังต้น ๆ ของการตัดหญ้า
หลังการตัดหญ้า
เมื่อตัดหญ้าในสนามเสร็จ อย่าปล่อยให้เศษหญ้าหลงเหลืออยู่ในสนาม แม้จะตัดด้วยเครื่องแบบที่มีกล่องเก็บหญ้าที่สามารถดูดเก็บเศษหญ้าได้เป็นส่วนใหญ่แล้วก็ตาม แต่ก็จะมีเศษหญ้าจากการตัดอีกส่วนหนึ่งตกค้างอยู่ ควรเก็บกวาดเศษหญ้าเหล่านั้นให้เรียบร้อย
สมัยนี้มีเครื่องดูดหญ้าทำงานคล้ายเครื่องดูดฝุ่น แต่จะมีแรงดูดมากกว่า ผลิตออกมาเพิ่มอำนวยความสะดวก แต่ผู้เขียนคิดว่าเกินความจำเป็นสำหรับสนามหญ้าในบ้านอยู่อาศัยทั่ว ๆ ไป ใช้เพียงไม้กวาดทางมะพร้าวกวาดใส่บุ้งกี๋ก็เพียงพอแล้ว เวลากวาดหญ้าในสนาม จะลากไม้กวาดแบบการกวาดบ้านทั่วไปไม่ได้ ต้องกวาดโหย่ง ๆ ลักษณะเดียวกับการเขี่ยเศษหญ้า ค่อย ๆ ตะล่อมให้มารวมกันแล้วจึงโกยใส่บุ้งกี๋
บางคนอาจคิดแบบมักง่ายเข้าข้างตัวเองว่า เศษหญ้าในสนามทิ้งไว้นาน ๆ ก็กลายเป็นปุ๋ยให้หญ้าได้ แต่ในความเป็นจริง ก่อนที่เศษหญ้าเหล่านี้จะย่อยสลายกลายเป็นปุ๋ย มันจะกลายเป็นแหล่งหมักหมมเป็นที่อยู่อาศัยของแมลงศัตรูพืช ทั้งยังติดเสื้อผ้าเลอะเทอะยามที่เรานั่งเล่นในสนาม และปิดกั้นแสงแดดไม่ให้ส่องถึงต้นหญ้าบริเวณนั้น ทำให้หญ้าเหลืองเป็นหย่อม ๆ อีกด้วย
กิจวัตรอีกอย่างหนึ่งหลังตัดหญ้าเสร็จคือ ทำความสะอาดเครื่องตัดหญ้าให้เรียบร้อย ให้พร้อมใช้งานได้ในครั้งต่อไป เศษหญ้าจำนวนมากมักจะจับเป็นคราบอยู่ในตัวเครื่อง ควรใช้เกียงเล็ก ๆ แซะทิ้งไปเสียก่อนที่จะติดแน่นกว่านี้ ทำให้แซะลำบาก จากนั้นให้ทำความสะอาดบริเวณไส้กรองอากาศในกรณีเป็นเครื่องน้ำมัน ให้เอาไส้กรองออกเคาะแล้วจึงเก็บเครื่องเข้าห้องเก็บของ ถ้าเป็นเครื่องไฟฟ้าให้ทำความสะอาดช่องระบายอากาศที่มักจะมีฟองน้ำหนา ๆ ทำหน้าที่เป็นตัวกรอง อย่าให้มีเศษหญ้าติดค้างอยู่ ตรวจดูสายไฟ และม้วนเก็บให้เป็นระเบียบ
ถ้ายังมีเวลาเหลือ ควรรดน้ำสนามหลังตัดหญ้าเสร็จเสียในเย็นนั้นเลย จะช่วยให้หญ้าฟื้นตัวได้เร็วขึ้น
อันสนามหญ้าดูไปก็เหมือนเป็นพนักงานต้อนรับคนแรกของบ้านหลังเก่งของเรา ทั้งยังเป็นตัวบ่งบอกลักษณะนิสัยของเจ้าบ้านได้อย่างดี ถ้าสนามหญ้ารกรุงรัง ขาดการเอาใจใส่ ก็จะประจานถึงความเกียจคร้านและความมักง่ายของเจ้าของบ้าน ตรงข้ามกับสนามที่สวย หญ้าได้รับการตัดแต่งเป็นระเบียบ ผู้มาเยี่ยมเยียนก็จะรู้ได้ทันทีว่า เจ้าของบ้านเป็นพ่อบ้านแม่บ้านที่ขยันหมั่นเพียร เป็นคนรักบ้านรักครอบครัว
ในเมื่อรักจะมีสนามหญ้าอยู่หน้าบ้านแล้ว ก็ขอให้ดูแลสนามให้สวยให้เรียบร้อยอยู่เสมอ ให้เป็นภาพเชิงบวกสะท้อนตัวตนของเจ้าของบ้านกันเถิด อย่าปล่อยให้เป็นภาพเชิงลบประจานลักษณะนิสัยของเจ้าของบ้านเลยครับ เสียเงินจัดสวนไปแล้วยังพอว่า อย่าให้ต้องเสียหน้าซ้ำซ้อนอีกเลยครับ.
งานประพันธ์ในบล็อกนี้ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาของผู้เขียน ซึ่งได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย
การคัดลอกส่วนหนึ่งส่วนใด หรือทั้งหมด เพื่อเผยแพร่โดยทางหนึ่งทางใด โดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้เขียนเป็นลายลักษณ์อักษร ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ ผู้เขียนจะดำเนินคดีตามกฎหมายอย่างถึงที่สุด
skit@ji-net.com
No comments:
Post a Comment